Szaniec Zachodni, będący terenem rekreacyjnym i atrakcją turystyczną miasta, powstanie w ramach programu rewitalizacji gdańskiej dzielnicy Nowy Port. Zostanie on zlokalizowany na części obszaru o powierzchni 4 hektarów, przy ul. Starowiślnej, przylegającej do Martwej Wisły, naprzeciwko zabytkowej Twierdzy Wisłoujście. Obszar ten, przejęty już przez gminę Gdańsk, niegdyś zajmowała portowa baza paliwowa. Mimo że jest on porośnięty gęsto krzakami i drzewami, wymaga rekultywacji. Park ujęto w planie zagospodarowania przestrzennego miasta.
Bazę paliwową w Nowym Porcie zbudowano na początku ubiegłego stulecia. Po wojnie, do 1991 roku, dzierżawiła ją firma dystrybucji paliw CPN, a później CPN- PKN Orlen w Płocku. Od ćwierćwiecza baza jest nieczynna. Zarówno PKN Orlen, jak i Zarząd Portu Morskiego Gdańsk SA zgodnie zrzekły się roszczeń do jej terenu, co umożliwiło przekazanie go bezpłatnie miastu. Orlen na swój koszt rozebrał i usunął z dawnej bazy trzy stare zbiorniki oraz instalacje paliwowe.
- Dopiero po zneutralizowaniu zanieczyszczeń olejowych, jakie zalegają w gruncie, będzie można założyć park – zaznacza Grzegorz Sulikowski, kierownik Referatu Rewitalizacji Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w Gdańsku. – W latach 2003- 2004 Wydział Ochrony Środowiska naszego urzędu opracował ekspertyzę ekologiczną, która wykazała, że koszty rekultywacji będą bardzo wysokie, bo wynoszące od 10 do 50 milionów złotych. Ostatnio zwróciliśmy się do francuskiej firmy, wyspecjalizowanej w rekultywowaniu terenów zanieczyszczonych i właśnie otrzymaliśmy jej raport. Zaproponowała ona trzy metody oczyszczenia gruntów w Nowym Porcie. Wskazała też na występowania zjawiska samooczyszczania, jakie występuje na skażonym obszarze. W ciepłe dni pozostałości paliw ulatniają się i od roku 2000 ilość węglowodorów w gruncie uległa zmniejszeniu. Pod koniec tego miesiąca spotkamy się w Gdańsku z przedstawicielem firmy, aby razem z Wydziałem Ochrony Środowiska zastanowić się nad rozwiązaniem przede wszystkim problemu sfinansowania prac rekultywacyjnych. Jest na to szansa, bo Francuzi wstępnie zadeklarowali, że będą starali się pomóc w uzyskaniu środków z funduszy państw europejskich. Musimy się liczyć z tym, iż na przygotowania i na oczyszczanie terenu pod park potrzebne będzie kilka lat. Obecnie priorytetem w projekcie rewitalizacji Nowego Portu jest restauracja i adaptacja dawnej łaźni na centrum kultury.
Sulikowski przekazał, że projekt parku przewiduje powiązanie go z Twierdzą Wisłoujście. Będzie on zajmował teren, na którym do XIX stulecia znajdował się jej Szaniec Zachodni. Stąd nazwa parku. Aby przypomnieć rozebrane fortyfikacje, założenie parkowe przewiduje ich odtworzenie. Nie będą to rzecz jasna wysokie bastiony i fosy, a ich zarysy w postaci niskich nasypów, płytkich wgłębień i żywopłotów. Oprócz zieleni, w parku powstanie plac umożliwiający organizowanie imprez i czasowych wystaw plenerowych. – W Nowym Porcie nie ma terenów rekreacyjnych dla jego mieszkańców – podkreśla Adam Koperkiewicz, dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, którego oddziałem jest Twierdza Wisłoujście. – Park może stać się takim terenem, a z drugiej strony jego założenie stanowi szansę dla Szańca Wschodniego, rozebranego w XIX wieku. Z przyszłego parku znakomicie będzie widoczna twierdza. Dlatego też warto by zastanowić się nad zbudowaniem rekonstrukcji szańca jako amfiteatru, z którego można by obserwować rekonstrukcje historyczne, np. zdobywanie twierdzy.
Szaniec Zachodni wedle projektu Hieronima Ferrero
Szaniec Zachodni Kapitan Hieronim Ferrero, włoski fortyfikator, który w 1603 roku przybył do Gdańska, na zlecenie jego władz sporządził raport o stanie miejskich budowli obronnych. Za niedostatecznie umocnioną uznał Twierdzę Wisłoujście, wskazując na konieczność zbudowania wokół Fortu Carre bastionów ziemnych typu staroholenderskiego, w postaci pięciu bastionów i fosy. Zaprojektowane przez kpt. Ferrero nowe umocnienia, chroniące fort przed bezpośrednim szturmem, usypano w latach 1624- 1626. W roku 1627, naprzeciwko twierdzy, na drugim, lewym brzegu Wisły zbudowano Szaniec Zachodni. Jednak w drugiej połowie XVII wieku rozebrano go i zastąpiono nowym, przesuniętym bardziej w kierunku północnym.
Oba szańce sukcesywnie rozbudowywano i modernizowano w wiekach XVIII i XIX.
W okresie napoleońskim Szaniec Zachodni przebudowano, nadając mu nazwę Fort Montebello.
Źródło:
17.2.2009
Polska Dziennik Bałtycki str. 10 Trójmiasto
Jacek Sieński
Przeczytaj podobne informacje:
- Park w Gdańsku-Oliwie zostanie przebudowany
Powiększona palmiarnia z zapleczem oraz kawiarnią, nowe oświetlenie i iluminacje obiektów, a także wreszcie toalety – to tylko niektóre ze zmian jakie chce wprowadzić gdański... - Park fanów – wielkie kibicowanie w Gdańsku!
Gdański Park Fanów okazał się strzałem w 10! Na meczu inauguracyjnym UEFA Euro 2008 (Szwajcaria – Czechy) wspólnie bawiło się kilkaset osób, zaś w niedzielę,... - Park Nadmorski – zaniedbana chluba Gdańska
Trzy lata po otwarciu Park Nadmorski prezentuje się coraz gorzej. Stawy i strumyki cierpią z braku wody, małą architekturę i roślinność wykańczają wandale. Choć Park...
