W rejonie gdańskiego Głównego i Dolnego Miasta groźnie podnosi się poziom wód gruntowych. Powoduje to zalewanie piwnic budynków i lokalne podtopienia. Zakończone właśnie badania hydrologiczne, zlecone przez spółkę Gdańska Infrastruktura Wodociągowo-Kanalizacyjna, wykazały, że obszar przyboru wód gruntowych sięga już… bazyliki Mariackiej.
Aby zabezpieczyć przed zalewaniem gotyckie piwnice Ratusza Głównego Miasta, musiano wykonać kosztowną, specjalną izolację i instalację odwadniającą.
- Przed ośmiu laty wyłączono z eksploatacji głębinowe ujęcie wody gruntowej Grodza Kamienna, które uruchomiono w 1902 roku – przypomina Jacek Skarbek, prezes spółki GIWK. – Powodem tego było zasolenie warstw wodonośnych, będące skutkiem nadmiernego poboru wody z ujęcia i przenikania do niego wód morskich. Niedawno zapadła decyzja o ponownym uruchomieniu tego ujęcia, w ramach finansowanego z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej „Gdańskiego programu wodno-ściekowego etap II”, przewidującego zwiększenie zasilania miejskiej sieci wodociągowej wodą z zasobów głębinowych. Zleciliśmy badania hydrologiczne starego ujęcia. Okazało się, że woda jest w nim już wysłodzona i nadaje się do czerpania. Jednocześnie eksperci stwierdzili, że nastąpiło znaczne podniesienie zwierciadła wód podziemnych na historycznym obszarze Gdańska.
Przyczyną tego zjawiska jest wyłącznie z eksploatacji ujęcia Grodza Kamienna. Na historycznym obszarze miasta o powierzchni 300 hektarów co roku poziom wód gruntowych podnosi się o jeden centymetr. Nie można czekać, bo obszar ten obejmuje zasięgiem nawet bazylikę Mariacką. Mamy już sygnały o zalewaniu Dolnego Miasta.
Ponowne włączenie do gdańskiej sieci wodociągowej ujęcia Grodza Kamienna jest koniecznością. Umożliwi to wstrzymanie przyboru wód gruntowych, których poziom za 10 lat wzrósłby do 10 m. Zgodnie z zaleceniami hydrologów, wydajność ujęcia musi wynosić najmniej 300 m sześciennych na godzinę. Ilość ta będzie stanowić 10 proc. ogólnego poboru wody z gdańskich ujęć głębinowych. Spółka GIWK przygotowuje wytyczne do koncepcji budowy nowoczesnej stacji uzdatniania, bowiem dawna nie spełnia obecnych wymogów technicznych. Trzeba będzie także wybić trzy nowe studnie na osi północ – południe, co będzie układem korzystniejszym od poprzedniego wschód – zachód.
Prezes Skarbek podkreśla, że koszt wytworzenia metra sześciennego wody z ujęć wód podziemnych wynosi ponad 70 gr, a z ujęcia wód powierzchniowych w Straszynie około 1,66 zł. Wynika to z kosztów procesu uzdatniania wody. O ile wodę głębinową wystarczy naświetlić promieniami ultrafioletowymi, mającymi silne działanie bakteriobójcze, to wodę powierzchniową należy najpierw filtrować, a potem – dezynfekować.
W rejonie ujęcia Grodza Kamienna ustalona zostanie strefa ochronna. Zatem w obrębie jej granic wykluczone będą inwestycje budowlane, związane z kopaniem głębokich wykopów fundamentowych, bo zakłóciłoby to gospodarkę wodną. Dlatego też Biuro Rozwoju Gdańska, opracowywujące miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Wyspy Spichrzów, na razie wstrzymało prace obejmujące jej teren południowy. Ustanowienie strefy ochronnej w rejonie ul. Grodza Kamienna uniemożliwi również przekopanie kanału żeglownego dla łodzi, kajaków i taksówek wodnych za ul. Toruńską, między dawnym basem portowym, będącym końcowym odcinkiem Starej Motławy a Nową Motławą. Pomysł jego przekopania miał być rozpatrywany w trakcie przygotowywania miejscowego planu zagospodarowania. Miał on pozwolić na opływanie wyspy i zwiększyć atrakcyjność turystyczną gdańskich szlaków wodnych.
Woda z kanału mogłaby jednak zanieczyścić podziemne warstwy wodonośne. Jedynym wyjściem byłoby więc zbudowanie go w postaci szczelnej, żelbetowej rynny. Inwestycja taka byłaby bardzo kosztowna.
Długookresowe zmiany poziomu wód gruntowych i brak jego stabilności są poważnym zagrożenie dla zabytkowej zabudowy historycznych dzielnic Gdańska. Wiele budowli na obszarze Głównego Miasta i Wyspy Spichrzów posadowiono na drewnianych rusztach. Ruszty te złożone są z dębowych pali zagłębionych w bagnistym gruncie i poziomych belek, na których wsparto kamienno-ceglane fundamenty. Palowaniu temu grozi zbutwienie zarówno wtedy, gdy lustro wód gruntowych podnosi się oraz opada, jak i w przypadku jego stałego obniżenia.
Wilgoć gruntowa, będąca następstwem podnosznia się poziomu wód gruntowych, stanowi również poważne zagrożenie dla budowli ceglanych, jakimi są gdańskie kościoły, kamieniczki i inne budynki zabytkowe. Zawilgocenie zagraża ich fundamentom i piwnicom, ale także wyższym kondygnacjom.
Powodem tego jest zjawisko podciągania kapilarnego wody. Mury powoli nasiąkają do wysokości kilkunastu metrów, a cegły niszczeją.
Rodzaje wód podziemnych
Wody zalegające pod powierzchnią gruntu. Są to wody zaskórne, gruntowe płytkie i głębokie oraz głębinowe.
Wody zaskórne występują na głębokościach od 10 do 50 cm. Mają niską jakość i nie pobiera się ich do sieci wodociągowych. Wody gruntowe zalegają na większych głębokościach niż wody zaskórne, do około 25 m w głąb i utrzymują stałą temperaturę. Nie oddziaływują na nie bezpośrednio czynniki atmosferyczne. Są dobrze przefiltrowane i nadają się do poboru oraz do zasilania sieci wodociągowych. Mogą zawierać rozpuszczone, różne związki (żelaza, manganu czy wapnia), nadające im dużą twardość.
Wody gruntowe charakteryzuje mało stabilne zwierciadło, jego poziom zależny jest od poziomu wód powierzchniowych i opadów atmosferycznych. Pod nimi są już wody głębinowe.
Tysiąc kilometrów wodociągów
Operatorem sieci wodociągowej jest Saur Neptun. Gdańsk jest zaopatrywany w wodę z 14 ujęć wód podziemnych i posiada jedno awaryjne oraz jedno ujęcie wód powierzchniowych z Raduni w Straszynie. Długość sieci wodociągowej osiągnęła w ciągu 130 lat ponad 1000 km. Zdolność poboru wody wszystkich ujęć wynosi 167 870 m sześc. na dobę, w tym ujęcia w Straszynie 53 000 metrów sześc. na dobę.
Źródło:
Jacek Sieński
NaszeMiasto.pl
http://gdansk.naszemiasto.pl/wydarzenia/821969.html
Przeczytaj podobne informacje:
- Zapadają się gdańskie zabytki – Bazylika Mariacka „siadła” 16 milimetrów
Nieustannie, choć bardzo powoli, bo od 1 do 4,5 mm rocznie, zapadają się cenne zabytki architektury na obszarze gdańskiego Głównego Miasta. Wykazały to pomiary geodezyjne... - Oczyszczalnia „Zaspa” do odłączenia
7 marca, czyli zgodnie z harmonogramem, zakończyły się roboty ziemne i instalacyjne w rejonie skrzyżowania al. Hallera, ul. Kliniczna i Wyspiańskiego, związane z wyłączeniem z... - Gdańskie inwestycje w czystą wodę
Za sprawą wielomilionowych inwestycji jakość wody pitnej Gdańsku stale się poprawia. Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz przez kilka godzin wizytował we wtorek najważniejsze inwestycje, które w...
